-
MLSA, 2025 yılında da ifade özgürlüğü ve adil yargılanma hakkı için sahadaydı.
-
MLSA Hukuk Birimi, 2025 yılında Türkiye çapında 72 duruşmaya katılarak 55 gazeteciyi temsil etti.
-
29 gazeteci gözaltına alındı; gözaltılar sistematik hale geldi.
-
Sadece ilk yedi ayda 1.306 içerik engellendi; AYM’nin iptal ettiği maddelere dayanarak sansür uygulandı
Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği (MLSA) Hukuk Birimi, 2025 yılı boyunca Türkiye çapında ifade özgürlüğü ve gazetecilik faaliyetleri nedeniyle açılan davalara hukuki destek sundu. Yıl boyunca 72 duruşmaya katılan hukuk ekibi, bu süreçte 55 gazeteciyi temsil etti.
Yıl içinde yürütülen davalardan:
-
13'ü beraatle sonuçlandı,
-
3’ünde kovuşturmaya yer olmadığına karar verildi,
-
2 dava düşürüldü,
-
2 dosyada ise suçlama reddedildi.
Buna karşılık 9 gazeteci hakkında mahkûmiyet kararı verildi. Bu kararların 7’si ertelendi, 1 gazeteci hapis cezası aldı, 1 kişiye de adli para cezası uygulandı. Ayrıca 2 dava, aleyhe şekilde düşürüldü.
Anayasa Mahkemesi, MLSA tarafından yapılan 9 bireysel başvurudan 6’sında hak ihlali tespit etti. 3 başvuru ise reddedildi.
Yıl içinde MLSA hukuk ekibi:
-
12 istinaf başvurusu,
-
6 temyiz dilekçesi,
-
57 hukuki itiraz hazırladı;
-
8 erişim engeline itiraz etti,
-
6 yazılı savunma sundu.
Ayrıca dijital delillerin iadesi, yeniden yargılama, bilirkişi raporları ve tahliye taleplerine ilişkin toplam 38 dilekçe verildi.
Yıl içerisinde 4 tazminat davası (Anayasa’nın 141. maddesi uyarınca), 1 idare davası (polis şiddeti nedeniyle) ve 1 suç duyurusu (orantısız güç kullanımı gerekçesiyle) da yine MLSA tarafından açıldı.
Anayasa Mahkemesi’ne 30 yeni başvuru, 13 ek beyan sunuldu. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) 3 yeni başvuru yapıldı, 4 devlet görüşüne cevap verildi.
Ekip, yıl içinde 40 cezaevi ziyareti gerçekleştirdi; 13 kişiye gözaltı, ifade alma ve mahkeme sürecinde acil hukuki destek verdi.
2025’in en önemli gelişmelerinden biri, AİHM’in gazeteci Burcu Özkaya Günaydın lehine verdiği karardı. Mahkeme, ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine hükmederek Günaydın’a 2 bin Euro manevi tazminat, 500 Euro yargılama gideri ödenmesine karar verdi.
2025’te Dava İzleme: Duruşmalar, Gazeteciler ve Basın Özgürlüğünün Durumu
MLSA, 1 Ocak – 30 Aralık 2025 tarihleri arasında Türkiye çapında toplam 287 davayı izledi, 461 duruşmaya katıldı. Bu davalarda yargılanan 139 kişi arasında:
-
46 gazeteci,
-
50 aktivist,
-
14 avukat,
-
65 öğrenci,
-
21 siyasetçi ve
-
1 sanatçı yer aldı.
Duruşmaların büyük bölümü üç şehirde yoğunlaştı:
-
İstanbul’daki duruşmalar toplamın yüzde 39’unu,
-
Ankara’dakiler yüzde 25’ini,
-
Diyarbakır’dakiler ise yüzde 11’ini oluşturdu.
Kalan yüzde 25’lik bölüm, 22 farklı kentte görülen davalardan oluştu. Bu dağılım, yargılamaların büyük ölçüde belirli merkezlerde yoğunlaştığını, ancak baskının aynı zamanda ülke geneline seçici şekilde yayıldığını ortaya koydu.
Gazetecilere Gözaltı ve Tutuklama Baskısı Arttı
Yıl içinde 29 gazeteci gözaltına alındı. Gözaltıların büyük kısmı, gazetecilik faaliyetleriyle doğrudan bağlantılıydı. En sık yöneltilen suçlama, “terör örgütü üyeliği” oldu. 13 gazeteci bu iddia ile karşı karşıya kaldı. Suçlamalar çoğu zaman yapılan haberler ve sosyal medya paylaşımlarına dayandırıldı.
Bazı gazetecilere:
-
Cumhurbaşkanı’na veya Başbakan’a hakaret suçlaması yöneltildi (örneğin Furkan Karabay ve Fatih Altaylı),
-
2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu gerekçe gösterilerek gözaltı uygulandı. Bu kapsamda Yasin Akgül, Zeynep Kuray ve Bülent Kılıç, 19 Mart’ta İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınmasının ardından başlayan protestoları takip ettikleri için gözaltına alındı.
Bazı isimler ise:
-
Halkı kin ve düşmanlığa tahrik etmekle (Aslan Özdemir, Enver Aysever, Özkan Bozkurt, Serkan Adanır),
-
Kişisel verileri izinsiz kullanmakla (Emin Aydın),
-
Sansür yasasını ihlal etmekle (Can Taşkın),
-
Casuslukla (Merdan Yanardağ) suçlandı.
Toplam 53 gazeteci, genellikle siyasi gelişmeleri ya da toplumsal olayları izlerken veya eleştirel yayınlar yaptıktan sonra gözaltına alındı.
Gözaltına alınanlar arasında Yıldız Tar, Elif Akgül, Abdullah Kaya, Ercüment Akdeniz, Bülent Kılıç, Zeynep Kuray, Yasin Akgül ve Joakim Medin gibi MLSA’nın temsil ettiği gazeteciler de yer aldı. Bu isimlerden dördü tutuklanarak cezaevine gönderildi.
Baskılar yalnızca belirli medya kuruluşlarına yönelik olmadı; yerel ve ulusal medya, basılı ve dijital yayınlar, saha muhabirleri, köşe yazarları ve uluslararası gazeteciler de hedef alındı. BBC muhabiri Mark Lowen ise sınır dışı edildi.
Birçok durumda gazeteciler ya tutuklama talebiyle mahkemeye sevk edildi ya da adli kontrolle serbest bırakıldı. Gözaltı, bir önlemden çok cezalandırma aracına dönüştüğü gözlendi.
FreeWeb 2025: Sansür Rutinleşti, İnternet İçeriği Sistematik Şekilde Engellendi
FreeWebTurkey’nin 2025 yılı raporuna göre, Türkiye’de internet sansürü yıl boyunca sürdü. İçeriklerin engellenmesinde en çok “ulusal güvenlik” gerekçesi kullanıldı.
Yılın ilk yedi ayında:
-
1.306 içerik hakkında erişim engeli kararı verildi,
-
3.330 URL’ye kısıtlama uygulandı.
Engellenen içeriklerin çoğu, gazetecilik faaliyetleri ve sosyal medya paylaşımlarına yönelikti.
70 farklı mahkeme tarafından verilen 105 erişim engeli kararına göre:
-
En çok hedef alınan içerikler Kürt medyası, bağımsız haber platformları ve gazetecilerin sosyal medya paylaşımları oldu.
-
5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesiyle 496 içerik (yaklaşık yüzde 38) engellendi.
-
“Kişilik hakları” ya da “acil durum” gibi muğlak gerekçelerle 443 içerik kapatıldı.
-
41 kararda ise gerekçe belirtilmedi.
2023 yılında Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilen 9. maddeye dayanarak 29 içerik hala sansürlendi.
BTK, RTÜK ve SPK gibi kurumlar da sansür kararları aldı:
-
BTK, yabancı GSM operatörlerine dair içerikleri,
-
RTÜK, lisans ihlali gerekçesiyle yayınları hedef aldı.
Raporda, sansürün artık belirli içerikleri hedef almanın ötesine geçtiği; doğrudan gazeteciliği ve kamusal tartışma alanını susturmaya yönelik sistematik bir araç haline geldiği belirtildi.
2025’te Etkinlikler ve Paneller: Dayanışma, Eğitim ve Tartışma Alanları
MLSA, 2025 yılı boyunca farklı alanlarda birçok etkinlik düzenledi. Paneller, atölye çalışmaları, raporlar ve eğitim programlarıyla ifade özgürlüğü ve gazetecilik faaliyetlerine yönelik hak ihlallerine dikkat çekildi, dayanışma ağları güçlendirildi.
Sansür Yasası Paneli — 28 Şubat
28 Şubat’ta düzenlenen panelde, Türkiye’deki sansür yasası haber üretimini nasıl etkilediği tartışıldı. MLSA Eş Direktörü Barış Altıntaş’ın moderatörlüğünü yaptığı etkinliğe, gazeteciler Banu Tuna, Evrim Kepenek, Candan Yıldız ve Enes Ermaner konuşmacı olarak katıldı. Katılımcılar, haber merkezlerinde yaşanan baskılar ve oto-sansür pratiklerini aktardı.
Basın Özgürlüğü ve Dijitalleşme Paneli — 16 Mayıs
16 Mayıs’ta, Almanya İstanbul Başkonsolosluğu işbirliğiyle “Dijital Çağda Basın Özgürlüğü” başlıklı panel düzenlendi. Almanya Başkonsolosu Dr. Regine Grienberger ve MLSA Eş Direktörü Veysel Ok açılış konuşmalarını yaptı.
Yapay Zekâ ve Hikâye Anlatımı Atölyesi — 16–17 Ekim
ARTICLE 19 işbirliğiyle, 16–17 Ekim tarihlerinde iki günlük “Gazeteciler ve Sivil Toplum için Hikâye Anlatıcılığı ve Üretken Yapay Zekâ Atölyesi” düzenlendi. Gökçer Tahincioğlu’nun yürüttüğü anlatıcılık oturumlarında anlatı dili üzerine tartışmalar yapıldı. Ahmet A. Sabancı ise yapay zekâ araçlarının etik sınırları ve insan haklarıyla ilişkisini tartışmaya açtı.
Sivil Toplum İçin Kapasite Geliştirme Eğitimi — 17 Ekim ve 28 Kasım
17 Ekim’de başlayan ve yoğun ilgi nedeniyle 28 Kasım’da tekrar edilen “Dernek Denetimlerine Hazırlık ve Kapasite Geliştirme” eğitimlerinde, KAOS GL Hukuk Koordinatörü Kerem Dikmen, mali danışman Samet Güçlü ve muhasebe uzmanı Can Akgün bilgi ve deneyimlerini sivil toplum örgütleriyle paylaştı.
