• MLSA Hukuk Birimi, yönetmen Özkan Küçük’ün Kürtçe tiyatroya yönelik baskıları konu alan ‘Rojbash’ filminin Türkiye’de gösterime sunulmasının engellenmesi nedeniyle Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) bireysel başvuruda bulundu. 
• Başvuruda ifade ve sanat özgürlüğünün yanı sıra mülkiyet hakkı, özel hayata saygı hakkı, adil yargılanma hakkı ve ayrımcılık yasağının ihlal edildiği ileri belirtildi. Başvuruda ihlal kararı verilmesi talep edildi.
• Yönetmen Özcan Küçük, sürecin uzamasına tepki göstererek Anayasa Mahkemesi’nin başvuruyu hızlıca sonuçlandırmasını beklediğini belirtti. Küçük, filmin yeniden gösterime girmesinin demokratikleşme sürecine de katkı sağlayacağını söyledi.

Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği (MLSA) Hukuk Birimi, yönetmen Özkan Küçük’ün ‘Rojbash’ adlı filminin Türkiye’de gösterime sunulmasının engellenmesi ve bu karara karşı açılan davanın reddedilmesi nedeniyle AYM’ye bireysel başvuruda bulundu. Başvuruda, Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın gösterim engelinin temel hakları ihlal ettiği savunuldu.

Küçük, 1995’ten bu yana sinema alanında yönetmen, yönetmen yardımcısı ve görüntü yönetmeni olarak çalışıyor. İlk uzun metrajlı filmi olan ‘Rojbash’ın çekimlerine 2020’de başladı, çekimleri 2021 yazında tamamladı. Filmin kurgu ve montaj çalışmaları ise 2023’te sona erdi.

Drama ve komedi türündeki 90 dakikalık film, 1990’lı yıllarda İstanbul’da Kürtçe ‘Rojbash’ oyununu sahnelemek isteyen Yeni Yaşam Tiyatrosu oyuncularının karşılaştığı engelleri konu alıyor. Filmde, oyunu yıllar sonra yeniden sahnelemek üzere bir araya gelen oyuncuların hikâyesi hayaller ve gerçekler arasında anlatılıyor. Türkçe ve Kürtçe bölümlerden oluşan film, 2023’ten itibaren Almanya, Avusturya, İtalya, Rusya ve Irak’ta düzenlenen yedi festivalde gösterildi. Ancak Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın kararı nedeniyle Türkiye’de ticari gösterime sunulamadı.

Bakanlık filmi gösterime uygun bulmadı

Küçük, filmin Türkiye’de gösterilebilmesi ve dağıtımının yapılabilmesi için 17 Mayıs 2024’te Kültür ve Turizm Bakanlığı’na sınıflandırma ve değerlendirme başvurusunda bulundu.

Sinema Filmlerinin Değerlendirme ve Sınıflandırma Alt Kurulu, 30 Temmuz 2024 tarihli kararında filmde “kamu düzenine aykırı provokasyonlar” bulunduğunu ve “terör örgütünün sempatizanlarının mağdur gösterildiğini” ileri sürerek, değerlendirmeyi üst kurula taşıdı. Üst Kurul, 7 Ağustos 2024’te filmin kamu düzeni, çocukların ve gençlerin ruh sağlığının korunması ve Anayasa’da öngörülen diğer ilkeler doğrultusunda ticari dolaşıma ve gösterime uygun olmadığına karar verdi. Karar, 14 Ağustos 2024’te Küçük’e tebliğ edildi.

Küçük, kararın iptali, yürütmesinin durdurulması ve uğradığı zararın karşılanması talebiyle 7 Ekim 2024’te Ankara 3. İdare Mahkemesi’nde dava açtı.

Bakanlık, mahkemeye sunduğu savunmada filmin Anayasa’nın devletin bütünlüğünü düzenleyen 3’üncü maddesine aykırı sahne, diyalog ve görüntüler içerdiğini öne sürdü. Savunmada ayrıca filmde ayrımcılık yapıldığı, köy korucularının değersiz gösterildiği, PKK’ye yönelik mücadelenin haksız olduğu algısının yaratıldığı ve toplumda ayrışmaya yol açabilecek yargıların bulunduğu iddia edildi.

Bilirkişi, yasak yerine sınırlı tedbirleri işaret etti

Ankara 3. İdare Mahkemesi, 24 Nisan 2025’te dosya kapsamında bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verdi. 6 Kasım 2025 tarihli bilirkişi raporunda, filmin çocukların ve gençlerin ruh sağlığı üzerinde kalıcı olumsuz etki oluşturabilecek yoğunlukta şiddet veya aşırı korku unsurları içermediği ve bu açıdan riskin düşük olduğu belirtildi. Raporda, sakıncalı görülen sahne ve diyaloglara ilişkin kaygıların filmin tümüyle yasaklanması yerine 18 yaş sınırı getirilmesi veya belirli sahnelerin çıkarılması gibi daha sınırlı tedbirlerle giderilebileceği ifade edildi. Bilirkişi, sanatsal ifade özgürlüğü ile toplumsal sorumluluk arasında denge kurulması gerektiğine dikkat çekti.

Ankara 3. İdare Mahkemesi, 20 Ocak 2026 tarihli kararıyla filmin ticari dolaşıma ve gösterime sunulmasını uygun bulmayan kurul kararını iptal etti. Mahkeme, bilirkişi raporundaki değerlendirmeleri dikkate alarak gösterim engelini hukuka aykırı buldu. Ancak Küçük’ün maddi ve manevi tazminat taleplerini reddetti.

Küçük, tazminat taleplerinin reddedilmesine itiraz ederek 18 Şubat 2026’da istinafa başvurdu. Kültür ve Turizm Bakanlığı da 4 Mart 2026’da iptal kararının kaldırılması ve davanın reddedilmesi talebiyle istinaf başvurusu yaptı.

Ankara Bölge İdare Mahkemesi 10. İdari Dava Dairesi, 7 Nisan 2026’da Küçük’ün istinaf başvurusunu reddetti. Bakanlığın başvurusunu kabul eden daire, ilk derece mahkemesinin kararını kaldırarak davanın reddine hükmetti. Danıştay 10. Dairesi de 10 Eylül 2026 tarihli kararıyla Küçük’ün temyiz istemini reddetti ve bölge idare mahkemesinin kararını kesin olarak onadı.

MLSA: İfade ve sanat özgürlüğü ihlal edildi

MLSA Hukuk Birimi’nin AYM’ye sunduğu başvuruda, filmin gösterime sunulmasının engellenmesinin Anayasa’nın 26’ncı maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğünü, 27’nci maddesinde düzenlenen bilim ve sanat özgürlüğünü ve 28’inci maddesindeki basın özgürlüğünü ihlal ettiği belirtildi. Başvuruda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 10’uncu maddesindeki ifade özgürlüğü güvencesine de dayanıldı.

Başvuruda, bilirkişi raporunda da filmin tümüyle yasaklanması yerine daha sınırlı önlemlerin değerlendirilebileceğinin belirtildiği hatırlatıldı.

Başvuruda, filmin gösterilememesi nedeniyle Küçük’ün dört yıllık emeğinin karşılığını alamadığı, ticari gelirlerden ve festival olanaklarından mahrum kaldığı belirtildi. Gösterimin gecikmesinin filmin güncelliğini ve izleyiciye ulaşma imkânını etkilediği, yasağın yeni projeler için kaynak bulmayı ve iş birlikleri kurmayı da güçleştirdiği ifade edildi.

Özel hayata saygı ve mülkiyet hakkı ihlali 

Başvuruda, filmin gösteriminin engellenmesinin Küçük’ün mesleki hayatını ve geçimini olumsuz etkilediği belirtildi. Yönetmen ve yapımcı olarak filmlerinden elde ettiği gelirle geçindiği ifade edilen Küçük’ün, ‘Rojbash’tan gelir elde etme imkânının ortadan kalkması nedeniyle aile yaşamının ve mesleki gelişiminin zarar gördüğü savunuldu.

Başvuruda ayrıca filmin “terör” ile ilişkilendirilmesinin Küçük’ün kişisel ve ticari itibarını zedelediği, yeni projeler için kaynak bulmasını ve mesleki iş birlikleri kurmasını güçleştirdiği vurgulandı. Küçük’ün hakkında herhangi bir ceza soruşturması bulunmadığı belirtilerek filmin bu şekilde nitelendirilmesinin lekelenmeme hakkını ihlal ettiği savunuldu.

Bu gerekçelerle Anayasa’nın 20’nci maddesinde ve AİHS’nin 8’inci maddesinde korunan özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği belirtildi.

Başvuruda, filmin gösterilememesi ve tescil işleminin yapılamaması nedeniyle mülkiyet hakkının da ihlal edildiği de vurgulandı. Küçük’ün yapımcılığını üstlendiği ve telif haklarına sahip olduğu filmden gelir elde edemediği, olası iş birliklerinden mahrum kaldığı ifade edildi. Ticari dolaşıma uygun bulunmama kararı nedeniyle filmin tescil edilememesinin fikri mülkiyet haklarının korunmasından yararlanmasını da engellediği savunuldu. 

Film, Kürtçe tercüman olmadan incelendi

Başvuruda, filmin Kürtçe olması nedeniyle yasaklandığı savunması da yer aldı. Bakanlığın filmde bulunduğunu öne sürdüğü sakıncaları somut örneklerle açıklamadığı belirtilerek, filmin yarısının Kürtçe olmasına rağmen inceleme sırasında tercüman bulundurulmadığı ifade edildi.

Başvuruda, tercüman olmadan yapılan incelemenin filmin içeriğinin sağlıklı değerlendirilmesini engellediği ve kararın dil temelli ayrımcılığa dayandığı belirtildi. Bu nedenle Anayasa’nın 10’uncu maddesindeki eşitlik ilkesi ile AİHS’nin 14’üncü maddesindeki ayrımcılık yasağının ihlal edildiği vurgulandı.

MLSA Hukuk Birimi, başvuruda adli yardım ve tedbir taleplerinin kabul edilmesini istedi. Başvuruda, filmin gösteriminin sağlanması ve idari işlemin kaldırılması talep edildi. Ayrıca Danıştay’ın 10 Eylül 2026 tarihli kararının kaldırılması ve davanın kabulü yönünde yeniden yargılama yapılması istendi.

Başvuruda, ifade özgürlüğü, bilim ve sanat özgürlüğü, basın özgürlüğü, özel hayata saygı, mülkiyet, adil yargılanma ve etkili başvuru hakları ile ayrımcılık yasağının ihlal edildiğinin tespit edilmesi talep edildi. 

Özcan Küçük: “Bu film özgür bir şekilde dolaşıma girmeyi hak ediyor”

Küçük, filmin gösterim yasağının yeniden getirilmesini ve hukuki sürecin uzamasını eleştirdi. Mahkemenin gösterim engelini kaldırmasının ardından yasağın yeniden uygulanmasının sorunlu olduğunu belirten Küçük, Kürtçe bir filmin yıllardır mahkemeler arasında gidip gelmesine tepki gösterdi:

“3. İdare Mahkemesi yerinde ve beklenen bir karar vermişken Kültür Bakanlığı avukatlarının bunu istinafa taşıması, istinafın jet hızıyla tekrar yasak getirmesi, hem hukuki açıdan hem de anayasal güvence altındaki haklarımız açısından problemli görünüyor. Türkiye'de bir entegrasyon denilen veya toplumsal yakınlaşma diyebileceğimiz bir süreç yaşanırken Kürtçe bir filmin hâlâ mahkeme salonlarında oradan oraya, o salondan o salona dolaşıp durması, istinaftan temyize, temyizden Anayasa Mahkemesi'ne yolunun gittikçe uzatılması çok problemli geliyor bana. Entegrasyonun hukuk sisteminde de olması gerekiyor gibi hissediyorum.

“Hukuk sisteminden ve Anayasa Mahkemesi'nden anayasal güvencelerimizle ilgili kararların hızlı bir şekilde alınmasını talep etmekten başka bir şey diyemiyorum maalesef. Anayasa Mahkemesi sürecinin yıllarca sürdüğü örnekler var. Şu anda tek beklentimiz, Anayasa Mahkemesi'nin bunu hızlı bir şekilde çözmesi.”

Anayasa Mahkemesi’nin başvuruyu hızlıca sonuçlandırmasının hem filmin yeniden gösterime girmesi hem de ifade özgürlüğünün korunması açısından önemli olduğunu vurgulayan Küçük, şöyle devam etti:

“Anayasa Mahkemesi hızlı davranırsa ve başvuruda da belirtildiği gibi Anayasa'nın çeşitli maddelerinde güvence altında olan ifade özgürlüğü, sanatsal ifade özgürlüğü, düşünce özgürlüğü ve fikirleri yayma özgürlüğü açısından bakıldığında, filmin özgürleşmesine yol açması çok önemli. Bu filmin özgür bir şekilde salonlara tekrar dönebilmesi, yaşanılan demokratikleşme sürecine de katkıda bulunacak bir şeydir.

“Başından beri gerek ben gerek avukat arkadaşlarımız hukuk sürecine inandık, güvendik ve bunun uygun bir şekilde devam etmesini istedik. Fakat bir mahkeme bir şekilde filmi özgürleştirirken hemen arkasından yasağın tekrar geri getirilmesi ve bu sürecin gittikçe uzaması çok büyük problem. Bu davanın kazanılması, bir açıdan eleştiri özgürlüğünün de güvence altına alınması demek olur. Bu, çok yönlü düşünen bir toplumun inşası için önemli bir şey. Bir sinemacı farklı bir şey söyleyebilir, farklı bir düşüncesi olabilir, bunu dile getirebilir. Bu, eleştiri sınırları içerisinde değerlendirilir. İsteyen ona istediği gibi eleştiri yapar, isteyen o filmi izler, istemeyen de o filmi izlemez.”

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın filmlerin gösterimine müdahale etmesine karşı çıkan Küçük, Bakanlığın filmlerin izlenip izlenmemesine karar veremeyeceğini söyledi:

“Kültür Bakanlığı bir filmin izlenip izlenmemesine karar veremez. Bunu tekrar belirtmek zorunda hissediyorum kendimi. Kültür Bakanlığı benim yapacağım filme para vermemekte bir nebze olsun özgür. Her ne kadar bunlar bizim vergilerimizle dağıtılan paralar olsa da bir filmin ticari dolaşımına, ticari olmayan dolaşımına, özel gösterimlerine müdahale etme hakkını kendinde bulmaması gerekir. Kültür Bakanlığı'nın işi bu değil. Herkes işine geri dönse çok sevineceğiz. Bu demokratikleşmeye bir katkı olur. Entegrasyon her yönlü olmak zorunda. Bunu hatırlatmak istiyorum.”