- Bakur’un (Kuzey) belgeselinin görüntü yönetmeni Koray Kesik’e “örgüt propagandası” suçlamasıyla 1 yıl 13 ay hapis cezası verildi.
- Kesik hakkındaki bu cezaya, Bakur belgeselinin çekimini yapmak ve evinde belgeselin gazeteci yönetmeni Ertuğrul Mavioğlu’nun kitabını bulundurmak gibi suç isnatlarıyla hükmedildi.
Metin Yoksu
Çözüm sürecinin devam ettiği 2015 yılında gösterime giren Bakur (Kuzey) belgeselinin görüntü yönetmeni Koray Kesik’in “örgüt propagandası” suçlamasıyla yargılandığı davanın ikinci duruşması, Batman 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Saat 14.10’da başlaması gereken duruşma, mahkemenin yoğunluğu nedeniyle bir saat gecikmeli başladı.
Duruşmaya Koray Kesik, MLSA Hukuk Birimi’nden avukatı Emine Özhasar ile birlikte katıldı.
Hâkim, önceki duruşmada teknik hata oluştuğunu ve SEGBİS kaydının yapılamadığını hatırlattı. Ardından duruşma savcısı, celse arasında sunduğu esas hakkındaki mütalaasını okudu. Mütalaada savcı, Bakur belgeseli kapsamında yapılan röportaj ve çekimleri suçlamaya dayanak gösterdi. Savcı ayrıca, Kesik’in evinde yapılan aramada ele geçirilen, Ertuğrul Mavioğlu tarafından yazılan “Bakur Notları” isimli kitap ile sosyal medya paylaşımlarını da delil olarak sundu.
Kesik savunmasında, görüntü yönetmeni olduğunu, tarihe tanıklık etmek için gelen teklifi kabul ettiğini belirterek beraatini talep etti.
Kesik’in ardından avukatı Özhasar savunma yaptı. Özhasar, “Koray Kesik, müvekkilim, serbest ve bağımsız bir görüntü yönetmenidir. Önceki savunmalarında da ‘Ben bu belgeselde tarihe tanıklık etmek için ekipte yer aldım’ demiştir. Bu dosyaya baktığımızda, dilekçelerimizdeki taleplerin kabul edilmediğini görüyoruz. Bakur belgeseli çözüm sürecinde çekildi. Müvekkilim, tecrübeli bir görüntü yönetmeni olması nedeniyle bu teklifi aldı ve teknik olarak bu ekipte yer aldı. Evde bulunan ve yasaklı olduğu ifade edilen Bakur Belgeseli Notları kitabını da kendisi yazmamıştır ve bulundurması da kanunlara göre suç değildir” dedi.
Savunmanın bu kısmında Koray Kesik söz alarak, “Kitabı evime ilk getirdiğimde ve evde bulunduğu sırada kitap yasaklı değildi. O zaman böyle bir yasak yoktu” diyerek savunmasına ek yaptı.
Savunmasına devam eden Özhasar, “İddianamede sosyal medya paylaşımları da davaya eklenmiştir. Müvekkilim görüntü yönetmenidir ve işini yapmaktadır. Newroz alanlarını, 1 Mayıs alanlarını çekip sosyal medyada paylaşması nedeniyle soruşturma geçirmiştir. Ancak burada propaganda değil, yaptığı iş söz konusudur” dedi.
Savunmaların ardından karar için ara verildi. Aranın ardından mahkeme, Kesik’e "örgüt propagandası" suçlamasıyla 1 yıl 13 ay hapis cezası verdi. Verilen cezanın istinaf ve Yargıtay yolunun açık olduğu ifade edildi.
Mahkeme sonrası açıklamada bulunan Özhasar, karara itiraz edeceklerini söyledi. Kesik ise kararın belgesel sinemaya sansür olduğunu ifade ederek kararı eleştirdi.
Ne olmuştu?
Gazeteci Ertuğrul Mavioğlu ile yönetmen Çayan Demirel'in yönettiği, yapımcılığını Ayşe Çetinbaş'ın üstlendiği 92 dakikalık Bakur (Kuzey) belgeseli 2015 yılında seyirciyle buluştu.
Belgesel, 34. İstanbul Film Festivali'nde yarışma dışı kategorisinde gösterilecekti. Ancak, İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV), belgeselin gösterimini iptal etti. Gerekçe olarak Kültür ve Turizm Bakanlığının 11 Nisan'da gönderdiği “kayıt tescil belgesi” konusundaki uyarı yazısını gösterdi.
İKSV sansürüyle iptal edilen gösterim tarihinde izleyiciler Atlas Sineması önünde toplandı, daha sonra film gösterimi yerine forum yapıldı. Salondaki forumun ardından Cezayir Toplantı Salonu'nda sinemacılar ortak bir toplantı düzenledi ve “Nefesim Kesilene Kadar” ile “Homo Politicus” ekipleri boykot kararını uyguladı.
Belgesel, ulusal ve uluslararası festivallerde çeşitli ödüller aldı ve aday gösterildi. Bakur, 9 Mayıs 2015’te Ayşenur Zarakolu Düşünce ve İfade Özgürlüğü Ödülü’ne layık görüldü. Stockholm Film Festivali’nde “En İyi Belgesel” kategorisinde aday gösterilen belgesel, Ocak 2016’da Berlin’de düzenlenen Festival International Signes de Nuit’te SIGNS Ödülü’nü kazandı. Mayıs 2016’da Meksiko Uluslararası Film Festivali’nde Altın Palmiye Belgesel Ödülü’nü alan Bakur, Ağustos 2016’da düzenlenen Akdeniz Film Festivali’nde ise “Grand Prix” ödüllerine değer görüldü.
Belgeselin gösteriminden iki yıl sonra, filmin iki yönetmeni Ertuğrul Mavioğlu ve Çayan Demirel ile Batman’daki film gösteriminden sorumlu Dicle Anter’e “örgüt propagandası” suçlamasıyla dava açıldı.
Batman 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nde 18 Temmuz 2019’da görülen duruşmada mahkeme, Mavioğlu ve Demirel’e “terör örgütü propagandası yapmak” suçlamasıyla 3’er yıl hapis cezası verdi. “Suçun basın yayın yoluyla işlendiği” gerekçesiyle cezayı yarı oranında artırarak 4 yıl 6’şar aya çıkaran mahkeme, Mavioğlu ve Demirel hakkında yurt dışına çıkış yasağı şeklinde adli kontrol tedbiri uygulanmasına hükmetti.
Ancak, bu karar istinafta bozuldu. İstinaf mahkemesi, Şubat 2022’de aldığı kararda, yerel mahkemenin yönetmenlere verdiği hapis cezalarında usul yönünden eksiklikler olduğunu, “fazla ceza verildiği” ve “indirim uygulanmadığı” gerekçeleriyle hükmü bozdu.
İstinafın bozma kararı sonrası yapılan yeniden yargılamanın yedinci duruşması sonunda, Mavioğlu ve Demirel’e “örgüt propagandası” iddiasıyla 1 yıl 13’er ay hapis cezası verildi.
İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 24 Nisan 2024’te bu kez belgesel sinemacı Koray Kesik hakkında soruşturma başlatıldı.
Kesik, Bakur belgeselinde görev alması gerekçe gösterilerek 2 Mayıs 2024’te gözaltına alındı ve dört gün boyunca gözaltında tutuldu. Bu süre boyunca avukatıyla görüşme hakkı ilk 24 saat için kısıtlandı. Gözaltı sonrası tutuklama talebiyle Sulh Ceza Hâkimliği’ne sevk edilen Kesik, yurt dışı çıkış yasağı adli kontrolüyle serbest bırakıldı.
Hakkında uygulanan yurt dışı çıkış yasağı nedeniyle Kesik, Almanya’daki Maksim Gorki Tiyatrosu’nun belgesel gösterim daveti de dahil olmak üzere çok sayıda uluslararası etkinliğe katılamadı.
23 Ekim 2025’te hazırlanan iddianamede Koray Kesik’in belgesel çekimleri kapsamında yaptığı seyahatler, ev aramasında ele geçirilen dijital materyaller, sosyal medya paylaşımları ve Bakur belgeselinin içeriği delil olarak gösterildi.
Ev aramasında bulunan Bakur Notları adlı kitap hakkında daha önce mahkeme tarafından yasaklama ve toplatma talebi reddedilmiş olmasına rağmen, kitap iddianamede aleyhe delil olarak yer aldı.
Savunmanlığını MLSA’nın üstlendiği Koray Kesik hakkında “örgüt propagandası yapmak” suçlamasıyla açılan davanın ilk duruşması, 2 Nisan 2026 tarihinde Batman 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görüldü.
Koray Kesik, 1990’lı yılların başından bu yana belgesel sinema alanında çalışan bir görüntü yönetmeni. Meslek hayatına 1993 yılında VTR Araştırma Yapım’da başlayan Kesik, Türkiye’nin toplumsal, kültürel ve tarihsel meselelerine odaklanan çok sayıda belgeselde kameraman ve görüntü yönetmeni olarak görev aldı. Çalışmaları ulusal ve uluslararası festivallerde gösterilen Kesik, belgesel sinemanın önemli emekçileri arasında yer alıyor.
